Ανάκριση ή Σύλληψη από την Αστυνομία: 10 πράγματα που πρέπει να γνωρίζετε για τα δικαιώματά σας

Η εμπλοκή ενός προσώπου σε αστυνομική έρευνα μπορεί να προκύψει ξαφνικά. Ένα τηλεφώνημα από την Αστυνομία, μια πρόσκληση για κατάθεση ή μια σύλληψη είναι αρκετά για να δημιουργήσουν εύλογη ανησυχία, ιδιαίτερα όταν το πρόσωπο δεν γνωρίζει με ποια ιδιότητα καλείται ή ποια είναι τα δικαιώματά του.

Η κυπριακή νομοθεσία προβλέπει σημαντικές εγγυήσεις για την προστασία των υπόπτων και των συλληφθέντων προσώπων. Η γνώση ορισμένων βασικών δικαιωμάτων από το αρχικό στάδιο μιας ποινικής έρευνας μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα σημαντική για την περαιτέρω εξέλιξη μιας υπόθεσης.

1. Μάθετε με ποια ιδιότητα σας καλεί η Αστυνομία

Το πρώτο ζήτημα που πρέπει να διευκρινιστεί είναι εάν καλείστε ως μάρτυρας, ως πρόσωπο που ενδεχομένως γνωρίζει γεγονότα σχετικά με την υπόθεση ή ως ύποπτος.

Στο πλαίσιο ποινικής διερεύνησης, ανακριτής μπορεί να ζητήσει την παρουσία προσώπου το οποίο εύλογα θεωρεί ότι γνωρίζει γεγονότα ή περιστάσεις σχετικά με το υπό διερεύνηση αδίκημα, για σκοπούς εξέτασης και λήψης κατάθεσης.

Η θέση όμως ενός προσώπου μπορεί να διαφοροποιηθεί κατά την πορεία της διερεύνησης. Για τον λόγο αυτό, ιδιαίτερα όταν οι ερωτήσεις ενδέχεται να αφορούν δική του συμπεριφορά, είναι σημαντικό να γνωρίζει την ιδιότητα υπό την οποία εξετάζεται και να λαμβάνει νομική συμβουλή.

2. Έχετε δικαίωμα να γνωρίζετε γιατί συλλαμβάνεστε

Σε περίπτωση σύλληψης, η Αστυνομία οφείλει να ενημερώσει το πρόσωπο, χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση και σε γλώσσα την οποία κατανοεί, για τους λόγους της σύλληψης ή κράτησής του και για την αξιόποινη πράξη την οποία φέρεται να έχει διαπράξει.

Η ενημέρωση αυτή αποτελεί βασική εγγύηση της προσωπικής ελευθερίας και δεν είναι απλώς τυπική διαδικασία.

3. Έχετε δικαίωμα πρόσβασης σε δικηγόρο πριν από την ανάκριση

Ο ύποπτος ή κατηγορούμενος έχει δικαίωμα πρόσβασης σε δικηγόρο πριν ανακριθεί από την Αστυνομία.

Το δικαίωμα αυτό περιλαμβάνει τη δυνατότητα κατ’ ιδίαν συνάντησης και επικοινωνίας με τον δικηγόρο, καθώς και τη δυνατότητα να ζητήσει την παρουσία και συμμετοχή του δικηγόρου κατά την ανάκριση.

Συνεπώς, όταν κάποιος αντιλαμβάνεται ότι η αστυνομική διερεύνηση μπορεί να τον αφορά προσωπικά, η λήψη νομικής συμβουλής πριν από την παροχή ουσιαστικών απαντήσεων μπορεί να είναι καθοριστική.

4. Η επικοινωνία με τον δικηγόρο σας είναι εμπιστευτική

Η νομοθεσία προστατεύει το απόρρητο της επικοινωνίας μεταξύ υπόπτου ή κατηγορουμένου και δικηγόρου.

Η προστασία καλύπτει, μεταξύ άλλων, τις συναντήσεις και τις τηλεφωνικές επικοινωνίες που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο της άσκησης του δικαιώματος πρόσβασης σε δικηγόρο.

Για κρατούμενο προβλέπεται επίσης δικαίωμα εμπιστευτικής συνάντησης με τον δικηγόρο του σε ιδιαίτερο χώρο, εκτός οπτικού και ακουστικού πεδίου του προσωπικού.

5. Έχετε δικαίωμα σιωπής

Το Κεφ. 155 κατοχυρώνει ρητά το δικαίωμα του υπόπτου ή κατηγορουμένου να παραμείνει σιωπηλός σε σχέση με την αξιόποινη πράξη για την οποία είναι ύποπτος ή διώκεται.

Το δικαίωμα σιωπής όμως δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται μηχανικά ως η σωστή επιλογή σε κάθε υπόθεση. Το κατά πόσο και με ποιο τρόπο πρέπει να δοθεί κατάθεση είναι ζήτημα που πρέπει να αξιολογείται με βάση τα συγκεκριμένα γεγονότα και μετά από κατάλληλη νομική συμβουλή.

6. Έχετε δικαίωμα να μην αυτοενοχοποιηθείτε

Ξεχωριστά από το δικαίωμα σιωπής, η κυπριακή νομοθεσία κατοχυρώνει το δικαίωμα μη αυτοενοχοποίησης.

Ο ύποπτος ή κατηγορούμενος δεν υποχρεούται, όταν καλείται να προβεί σε δήλωση ή να απαντήσει σε ερωτήσεις, να παρέχει πληροφορίες, έγγραφα ή αποδεικτικά στοιχεία που μπορεί να οδηγήσουν στην αυτοενοχοποίησή του, με την επιφύλαξη των εξουσιών των αρμόδιων αρχών να αποκτούν νόμιμα ορισμένα αποδεικτικά στοιχεία ανεξάρτητα από τη βούλησή του.

7. Προσέξτε ιδιαίτερα τι δηλώνετε και τι υπογράφετε

Μία από τις σημαντικότερες πρακτικές παραμέτρους μιας αστυνομικής διερεύνησης είναι η κατάθεση.

Δήλωση που γίνεται οικειοθελώς στο πλαίσιο της διερεύνησης μπορεί να αποτελέσει αποδεικτικό υλικό σε μεταγενέστερη ποινική διαδικασία. Στην Κύπρο η κατάθεση κατά την αστυνομική ανάκριση αποτυπώνεται κατά κανόνα γραπτώς και υπογράφεται από το πρόσωπο που την παρέχει.

Για τον λόγο αυτό δεν πρέπει να υπογράφεται κατάθεση ή άλλο έγγραφο χωρίς προηγουμένως να έχει διαβαστεί προσεκτικά και να επιβεβαιωθεί ότι αποτυπώνει με ακρίβεια όσα πράγματι δηλώθηκαν.

8. Σε περίπτωση σύλληψης μπορείτε να ενημερώσετε δικηγόρο και δικό σας πρόσωπο

Πρόσωπο που συλλαμβάνεται δικαιούται, χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση, να επικοινωνήσει τηλεφωνικά με δικηγόρο της επιλογής του.

Υπό τις προϋποθέσεις που προβλέπει ο νόμος, έχει επίσης δικαίωμα να επικοινωνήσει με συγγενικό πρόσωπο, εργοδότη ή άλλο πρόσωπο της επιλογής του, ώστε να το ενημερώσει για τη σύλληψη ή κράτηση και τον χώρο στον οποίο κρατείται.

9. Εάν δεν κατανοείτε τη γλώσσα, έχετε δικαίωμα σε διερμηνεία και μετάφραση

Το πρόσωπο που συλλαμβάνεται πρέπει να ενημερώνεται για τα δικαιώματά του σε γλώσσα την οποία κατανοεί.

Η νομοθεσία αναγνωρίζει επίσης το δικαίωμα διερμηνείας και μετάφρασης. Το δικαίωμα αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για αλλοδαπούς ή για οποιοδήποτε πρόσωπο δεν κατανοεί επαρκώς τη γλώσσα στην οποία διεξάγεται η διαδικασία.

Δεν είναι ασφαλές να υπογράφεται έγγραφο το περιεχόμενο του οποίου το πρόσωπο δεν κατανοεί πλήρως.

10. Η σύλληψη δεν σημαίνει ενοχή

Η σύλληψη αποτελεί ανακριτικό ή δικονομικό μέτρο και δεν ισοδυναμεί με καταδίκη.

Το τεκμήριο της αθωότητας εξακολουθεί να ισχύει και η ίδια η Αστυνομία, κατά τη διεξαγωγή της έρευνας και ανάκρισης, οφείλει να σέβεται τα δικαιώματα του υπόπτου.

Η πρώτη αντίδραση μετά από μια σύλληψη ή κατά την έναρξη μιας αστυνομικής διερεύνησης μπορεί να έχει σημαντική επίδραση στην εξέλιξη της υπόθεσης. Για τον λόγο αυτό είναι σημαντικό το ενδιαφερόμενο πρόσωπο να γνωρίζει τα δικαιώματά του και να λαμβάνει εξατομικευμένη νομική συμβουλή πριν λάβει αποφάσεις που μπορεί να επηρεάσουν την υπεράσπισή του.

Συμπέρασμα

Η ανάκριση ή η σύλληψη από την Αστυνομία δεν είναι μια διαδικασία στην οποία κάποιος πρέπει να ενεργεί χωρίς να γνωρίζει τη νομική του θέση. Το δικαίωμα ενημέρωσης, η πρόσβαση σε δικηγόρο, το δικαίωμα σιωπής, η προστασία από αυτοενοχοποίηση και το απόρρητο της επικοινωνίας με τον δικηγόρο αποτελούν ουσιαστικές εγγυήσεις της ποινικής διαδικασίας.

Κάθε υπόθεση, ωστόσο, έχει διαφορετικά πραγματικά και νομικά δεδομένα. Η έγκαιρη νομική συμβουλή μπορεί να είναι ιδιαίτερα σημαντική ήδη από τα πρώτα στάδια μιας αστυνομικής διερεύνησης.

Χρειάζεστε νομική συμβουλή;

Εάν έχετε κληθεί για ανάκριση από την Αστυνομία, έχετε συλληφθεί ή αντιμετωπίζετε οποιοδήποτε ζήτημα ποινικού δικαίου, μπορείτε να επικοινωνήσετε με τη Christos Paraskevas LLC για νομική συμβουλή και εκπροσώπηση.

Το παρόν άρθρο παρέχει γενική ενημέρωση σχετικά με το κυπριακό δίκαιο και δεν αποτελεί νομική συμβουλή για συγκεκριμένη υπόθεση.